HET CONGOTRAJECT VAN KVS

Het Congotraject maakt integraal deel uit van het artistieke pad dat KVS sinds enkele jaren uitgezet heeft. Het Vlaamse theater ‘internationaliseert’ zich meer en meer, en KVS kiest voor die internationale werking resoluut voor projecten die ook binnen de lokale, Brusselse context relevant zijn. Want Brussel is niet alleen Vlaanderen, België en Europa, maar ook voor een belangrijk deel Afrika.

De eerste stappen … in Brussel

De eerste stappen richting Congo werden in Brussel gezet. Het leven en de werken van Leopold II, de KVS-productie die Raven Ruëll maakte op basis van de tekst van Claus, was een signaal dat ook de artistieke wereld besefte dat de koloniale kater nog niet was doorgespoeld (rond diezelfde periode presenteerde Luc Tuymans zijn beroemde Mwana Kitoko-reeks). Tegelijkertijd werden stappen gezet om met Afrikaanse artiesten die in Brussel hun vaste stek hebben een gemeenschappelijk traject uit te bouwen. Dat werd het Green Light-verhaal.
Naar Congo gaan was, vanuit dit perspectief, gewoon een logische, verdere stap. Sinds 2005 heeft KVS een stevige basis heeft gelegd voor culturele uitwisselingen, geschoeid op een nieuwe leest…

Naar Congo

Van 2005 tot 2007 werden verschillende voorstellingen getoond in Kinshasa: Martino, Gembloux, Spiegel en Het leven en de werken van Leopold II. Elke keer kozen we ervoor om een kleine toernee te maken en op diverse locaties te spelen in verschillende gemeenten van de stad. Kinshasa is niet aleen een zeer grote en uitgestrekte stad, het is ook niet eenvoudig om zich met openbaar vervoer te verplaatsen van het ene deel naar het andere, zeker ’s avonds niet. Zich ergens op één plek nestelen en verwachten dat het publiek tot daar komt is niet de ideale optie.
Die voorstellingen werden steeds gekoppeld aan werkperiodes die niet zozeer vorming op het oog hebben, maar eerder ontmoeting.We willen vooral de ‘mentale ruimte’ creëren waarbinnen Belgische en Congolese kunstenaars ongestoord kunnen samenwerken en ideëen en ervaringen kunnen uitwisselen. Zo werden ondermeer Raven Ruëll, Johan Dehollander, Thomas Steyaert, David Van Reybrouck, Dirk Verstockt, David Bovée en Fabrizio Cassol actief bij het Congotraject betrokken.

Verdere stappen

In 2008 en 2009 werd meer geïnvesteerd in langere, diepgaande werkperiodes en minder in het tonen van voorstellingen. Johan Dehollander ging met Geert Opsomer een maand aan de slag, en ze namen Nico Boon mee. Later gingen Johan en Geert nog eens voor een maand, ditmaal met Koen De Sutter. Ook Thomas Steyaert ging voor een maand in Kinshasa werken, en in de zomer van 2008 trok hij met Raul Maia en 8 dansers uit Kinshasa naar het oosten : Kisangani, Goma en Kigali, waar ze een residentie hadden in het internationale dansfestival FESPAD.

Producties

Die langere werkperiodes leidden op een organische manier tot creaties die door Vlaamse en Congolese artiesten samen gemaakt werden. Met Ultima Vez werd het de voorstelling Mist, van Thomas Steyaert, David Kazembe, Didier Ediho, Ambassa Mimani en Jolie Ngemi. Aan Rodriguez Vangama werd gevraagd om samen met Brecht Ameel voor de muziek te zorgen. Het was de eerste keer dat een muzikant uit Kinshasa gevraagd werd muziek te componeren voor een dansvoorstelling. Mist ging in juli 2009 in première in Kinshasa. Een nieuwe versie ervan werd getoond in KVS < > Congo.
Met Campo werd A l’attente du Livre d’Or geproduceerd, de theatervoorstelling van Johan Dehollander, Papy Mbwiti, Starlette Mathata, Roch Bodo, Jovial Mbenga, Nico Boon en Geert Opsomer. De zusjes Barbara en Stefanie Claes kregen een opmerkelijke plaats in de voorstelling. De speelreeksen in Gent en Brussel werden bekroond met de selectie voor het Theaterfestival Nederland.

Wederkerigheid

De ‘nieuwe leest’ van de culturele samenwerking met Congo houdt ook wederkerigheid in. Het is niet de bedoeling dat enkel KVS naar Kinshasa trekt, maar ook dat Kinshasa in KVS aanwezig is. Getuige daarvan is, ondermeer, de intense samenwerking met Faustin Linyekula en Studio Kabako die al twee coproducties opleverden, The Dialogue Series III. Dinozord en more more more... future. Deze laatste productie ging in KVS in wereldpremière in mei 2009, in het kader van Kunstenfestivaldesarts.
De wederkerigheid stond centraal in de programmatie van KVS in april 2010, met KVS < > Congo. Er waren de voorstellingen van Faustin Linyekula, optredens van Lokua Kanza en Konono N°1, boekvoorstellingen van Koen Vidal en Stefan Vanfleteren, en van David Van Reybrouck, een groot Congo-debat, en twee resultaten van het Congotraject : A l’attente du Livre d’Or en Mist.

Festivals in Kinshasa

Omdat we vanaf 2008 meer investeerden in werkperiodes was de zichtbaarheid van het Congotraject in Kinshasa beperkt tot enkele toonmomenten. We bleven het nodig vinden ook voorstellingen te tonen aan het Congolese publiek, en samen met Les Ballets C de la B groeide het idee pitié! naar Kinshasa te halen. Omdat die voorstelling klopt met Congo, vonden we, maar ook omdat de jonge Congolese contratenor Serge Kakudji over de hele wereld indruk maakte, maar niet in Kinshasa te zien was. Het zou een immense onderneming worden, maar het lukte, en we besloten er een vijfdaags festival rond te bouwen in juli 2009, het Eerste Platform van de Hedendaagse Dans. Dat werd een groot succes. Het was duidelijk dat Kinshasa nood had aan een echt internationaal festival.
In juli 2010 konden we een tweede editie realiseren, dit keer rond de podiumkunsten, tien dagen lang, en met ondermeer Drumming van Anne Teresa De Keersmaeker. In juli 2011 vond de derde editie plaats. De Standaard en De Morgen berichtten erover vanuit Kinshasa. Bekijk hier het programma.

En verder ?

We hebben in het Congotraject heel wat gerealiseerd waarop we zullen verder bouwen. Maar er zullen ook nieuwe accenten gelegd worden met nieuwe keuzes, als de middelen het ons toelaten. We zien duidelijk een finaliteit van deze werking, maar er is nog wel enkele jaren intensief werk nodig om er te geraken. In elk geval, wordt vervolgd. Congo-coordinator Paul Kerstens vertelt in een recent interview in De Morgen over het leven in, en zijn liefde voor Kinshasa.

Jan Goossens werd uitgenodigd door Eurac / 11.11.11 om deel uit te maken van een observatiemissie in het kader van de presidentsverkiezingen in Congo op 28 november. Hij hield een dagboek bij tijdens deze woelige periode, tot aan zijn vertrek, daags voor de bekendmaking van de uitslag... . Lees zijn verslag hier.