De KVS, voluit Koninklijke Vlaamse Schouwburg, kent een lange geschiedenis. Dit stadstheater is ontstaan in 1887 onder de bescherming van de toenmalige burgemeester Karel Buls. Het was het eerste Nederlandstalige theatergezelschap in (hoofdzakelijk Franstalig) Brussel.

Eind 1990 veranderde er heel wat voor de KVS. Onder leiding van de artistiek directeur Franz Marijnen begon men aan de renovatie van de negentiende-eeuwse schouwburg in de Lakensestraat. Het gezelschap verhuisde van het stadscentrum naar Molenbeek, een wijk met een in hoofdzaak allochtone bevolking. De KVS werd tijdelijk omgedoopt tot de KVS/de Bottelarij, zo genoemd naar de brouwerij waar ze resideerden. Ondertussen nam Jan Goossens de artistieke leiding over.

Deze wissel heeft samen met de verhuis en het contact met de culturele diversiteit de visie van de KVS grondig veranderd: vandaag vormt Brussel in al zijn verschillende facetten de basis van de artistieke werking. Brussel is tegelijk hoofdstad van Vlaanderen, België en Europa. De hamvraag voor de KVS is: Hoe kan die diversiteit op alle vlakken worden omgezet in een hedendaags, divers en breed artistiek project? Deze vraag werd ook meegenomen bij de verhuis naar een nieuw gebouw aan de Arduinkaai in 2005. In het voorjaar van 2006 kon na enkele vertragingen ook de vernieuwde schouwburg eindelijk weer in gebruik worden genomen.

De actieve deelname aan het hoofdstedelijk debat resulteerde ondermeer in de samensmelting met het Brusselse gezelschap Dito'Dito. Dit gezelschap onderscheidde zich door het doorbreken van de taalbarrières, het overbruggen van culturen en leeftijden. De voormalige leden, Guy Dermul, Nedjma Hadj, Willy Thomas en Mieke Verdin, zetten hun werk binnen en samen met de KVS verder. De KVS heeft ook een engagement ten aanzien van jonge kunstenaars. Vanaf 2006 stappen drie theatermakers mee in het artistieke proces van de KVS: regisseur Raven Ruëll, Brussels theatermaker David Strosberg en regisseur, acteur en scenograaf Ruud Gielens. Samen met dramaturgen Hildegard De Vuyst en Ivo Kuyl, en artistiek leider Jan Goossens vormen al deze artiesten samen het KVS-gezelschap. Zij zetten de grote lijnen uit en bepalen wat er op de KVS-podia te zien is.

Vandaag beschikt het Brusselse stadstheater over drie speelplekken: De Bol is de gerestaureerde zaal van de schouwburg aan de Lakensestraat; De Top is een polyvalente ruimte net onder het glazen dak van de schouwburg, die onder meer dienst kan doen als debatruimte, voor het projecteren van films of het geven van feestjes; De Box is een black box met een wegneembare tribune en is ondergebracht in het volledig nieuwe gebouw aan de Arduinkaai.

>> meer info & foto's van de gebouwen

de gebouwen

1852: Oprichting van het ‘Tooneel der Volksbeschouwing’. Het zal nog 25 jaar wachten worden, vooraleer het Nederlandstalig toneel in Brussel in 1877 over een eigen schouwburg kan beschikken. Tot dan neemt het Vlaamse theatergezelschap zijn toevlucht tot gehuurde zalen: het Parktheater in de Wetstraat bijvoorbeeld, of het nu verdwenen Cirkustheater in de Cirkusstraat (later Alhambratheater genoemd).

1860: Aan de regering wordt gevraagd om het oude wapenarsenaal aan de Lakensestraat om te bouwen tot theaterzaal. De onderhandelingen hierover tussen burgemeester Fontainas en de regering verlopen moeilijk. Is het gebouw nu eigendom van de stad of van de staat ? Ook de meeste Brusselse Vlamingen zijn niet zo gelukkig met deze locatie, omdat in hun ogen de Lakensestraat een uithoek van de stad is.

1883: Onder de nieuwe burgemeester Charles Buls krijgt architect-decorateur Jean Baes uiteindelijk de opdracht om het oude wapenmagazijn om te bouwen tot een theaterzaal. Het gebouw is in neo-Vlaamse renaissancestijl, waarbij de oorspronkelijke voorgevel van het voormalige entrepot de achtergevel wordt. Toen het ontworpen werd was de problematiek van brandbeveiliging in publieke gebouwen meer dan ooit aan de orde. Bij de brand in het Ringtheater te Wenen in 1881 kwamen 450 mensen om, en ook de brand in Nice van het Théâtre Municipal met 200 doden lag nog vers in het geheugen. Het concept van Baes, de getrapte zijgevels met buitenbalkons, onderling met ladders verbonden, zorgden voor een ingenieus evacuatiesysteem. Ieder onderliggend balkon was breder en berekend op het eigen gewicht én het gewicht van de bovenliggende balkons. Bovendien waren deze balkons een bijkomende attractie voor het publiek tijdens de pauzes. De oorspronkelijke zaal had een capaciteit van 1200 zitplaatsen , was rijkelijk gedecoreerd en had een feeërieke koepel. Het zichtbaar gebruik van geïndustrialiseerde materialen zoals ijzer, gold toen als experimenteel en werd later door Horta, een leerling van Baes, veelvuldig toegepast in de Art Nouveau. Ook de muur- en plafondschilderingen gemaakt door Jean Baes en zijn broer Henri Baes zijn kenmerkend in de foyer van de schouwburg.

1887: Ruim vier jaar later wordt het theater plechtig ingehuldigd. Bij de inhuldiging wordt Vlaamse geschiedenis geschreven: wanneer burgemeester Buls koning Leopold II op het paleis uitnodigt om het gebouw te komen inhuldigen met de woorden: « J’aurai l’honneur, Sire, de vous souhaiter la bievenue en Flamand, dans le temple érigé pour l’art dramatique flamand », antwoordt de koning: « Mon cher bourgmestre, vous m’offrez là une bonne occasion pour vous répondre dans cette même langue nationale, en Flamand ». En het is inderdaad op deze 13 oktober 1887 dat de koning voor het eerst in de geschiedenis van het Belgische vorstenhuis in het Nederlands spreekt. Dit gebaar betekent de officiële erkenning en waardering van de jarenlange inspanningen, geleverd om het Vlaams toneel in de hoofdstad van de grond te krijgen.

1894: De Vlaamsche Schouwburg verkrijgt van Leopold II de titel "Koninklijke Vlaamse Schouwburg".

1955 : Ondanks alle veiligheidsvoorschriften wordt het theater op 25 mei 1955 door een brand vernield, waarbij vooral de scène, de toneeltoren en het voorste gedeelte van de zaal schade oplopen.

1958: De zaal wordt opnieuw opgetrokken als een oninteressant, eerder saai auditorium, in een tijd waar theater-architectuur herleid wordt tot: hoe kunnen we zoveel mogelijk mensen in één ruimte een goed zicht op de scène geven?

1993: Franz Marijnen wordt in 1993 intendant van de KVS, waarbij hij wel enkele voorwaarden stelt: naast het uitzuiveren van het ensemble wil hij vooral het verouderde en bouwvallige theatergebouw terug bruikbaar en bespeelbaar maken. Datzelfde jaar worden de buitenkant van het gebouw en de foyer op de lijst van beschermde monumenten geplaatst.

1999: In de zomer van 1999 verhuist de KVS tijdelijk naar de bottelarij in Molenbeek, zodat de werkzaamheden aan de renovatie van de oude schouwburg en de nieuwbouw aan de Arduinkaai kunnen starten.

2004-2006: De nieuwbouw aan de Arduinkaai gaat open in 2004, gevolgd door de opening van de gerenoveerde schouwburg in april 2006.