Toen KVS een project formuleerde voor de subsidieperiode 2006-2009, was dit een radicale herformulering van de oude peilers van het stadstheater: stad, repertoire en gezelschap. Elke steen werd omgekeerd om een nieuw KVS-project uit te bouwen: een inclusief en genereus artistiek project in een vernieuwde infrastructuur in het centrum van Brussel, dat kiest voor hedendaagse verhalen en stemmen die vandaag te weinig aan bod komen in de samenleving én in het theater. Brussel is daarbij niet enkel het decor voor het theater, het dringt zich op als inhoud en toetssteen, niet alleen in zijn veelkleurige, veeltalige en vrolijke potentieel, maar ook in al zijn verdeeldheid van communautaire, sociale en economische aard.
Aan de basis van het programma in al zijn aspecten (productief en receptief, multi-mediaal) ligt een gezamelijk gesprek binnen een multi-functioneel gezelschap waarin de individuele artiest zich op productieve wijze verhoudt tot een gedeelde inhoud.
In het achterhoofd speelt het verlangen om elke Brusselaar één keer per jaar een goede reden te geven om naar KVS te komen. We willen namelijk een plek creëren in deze verdeelde stad die niet toebehoort aan één klasse, aan één cultuur, aan één expressie, maar 1 plek waarmee iedereen zich kan identificeren. De Brusselaars hebben geen gemeenschappelijk verleden, maar kunnen wel bouwen aan een gezamelijke toekomst. KVS wil mee de plek zijn waar die toekomst verbeeld wordt.
Verder is zeer duidelijk dat KVS Vlaanderen niet loslaat. Sinds de opening van de nieuwe infrastructuur stijgt het publiek uit Vlaanderen permanent: het maakt nu meer dan de helft van het KVS-publiek uit. En ondermeer via samenwerkingen met de andere stadstheaters hebben we ook stevige artistieke banden met Vlaanderen. Met het Toneelhuis delen we de interesse voor artiesten (Bart Meuleman, Olympique Dramatique) en de ondersteuning van artiesten (Benjamin Verdonck) en dienen er zich op die manier ook co-producties aan. Met het NTGent is er een gedeelde interesse voor het parcours van de Enthousiasten.
De uitgangspunten van het project dat KVS voor 2006-2009 in de steigers zette, gelden vandaag onverminderd. De plannen voor 2010-2013 bouwen hierop verder.
We kiezen deels voor continuïteit, omdat er in Brussel niets gewonnen is – al heeft de culturele sector een hoopvol signaal gegeven met een cultureel akkoord tussen Franstalige, Nederlandstalige en multi-communautaire organisaties, waar ook KVS een bijdrage toe leverde. Verder kiezen we ook voor continuïteit omdat het afgelegde traject goede artistieke resultaten oplevert, met als uitschieters Singhet ende Weset vro, Nine Finger, Onschuld, Global Anatomy en Missie in 2006, 2007 en 2008.
Daarnaast maken we ruimte voor duidelijke en belangrijke nieuwe accenten.
Zo willen we steviger inzetten op het werken mét de stad (en dus niet alleen over of voor de stad): artistieke producties, met kleine (Union Suspecte en het Kruistochten-project) en grote partners, en verregaande plannen met het gerenoveerde KVS-gebouw in de Lakensestraat zullen daarin een rol spelen.
Verder zetten we in de vorm van samenwerking en uitwisseling met Congo (>> lees meer) en Palestina (>> lees meer) ook 2 internationale trajecten uit die werkelijk vernieuwend zijn in de geschiedenis van het Vlaamse theater. De werking krijgt dus én een lokalere én een globalere inkleuring.
Het op uiteenlopende manieren ondersteunen van de trajecten van verwante artiesten blijft cruciaal. Naast de volgehouden investering in een uitgebreide artistieke ploeg binnenshuis en in het traject van Benjamin Verdonck, kiezen we ook voor de ondersteuning, in samenwerking met het Théâtre National, van een deel van het traject van een artiest die tot nu toe nog geen deel uitmaakte van de werking, met name Josse De Pauw.
Nog een prioriteit: systematisch langere voorstellingsreeksen spelen in eigen huis. Op die manier willen we ieder seizoen, en als het kan voor iedere productie, weer andere en zoveel mogelijk nieuwe publieken bereiken voor het hedendaagse repertoire dat KVS in Brussel tracht te ontwikkelen. Die nieuwe publieken zijn voor KVS en voor onze sector van levensbelang.
En tot slot zijn we via zorgvuldige spreiding opnieuw aanwezig buiten Brussel. Voor het eerst sinds lang speelt KVS weer in Vlaanderen, bij de collega’s van Toneelhuis en NTGent, die zelf ook allebei op jaarlijkse basis in KVS aanwezig zijn. Maar we tonen ons werk ook buiten de ‘gouden driehoek’ Brussel-Antwerpen-Gent.
Tegen alle verwachtingen in is de nieuwe subsidieronde binnen het Kunstendecreet niet uitgedraaid op een inkrimpscenario. Zeker in tijden waarin De Crisis als reden aangehaald wordt voor alle soorten beslissingen, van pijnlijke en noodzakelijke besparingen tot misdadige winstmaximalisaties, is dit opmerkelijk, bemoedigend.
Was op het geld voor de Kunsten bespaard, dan zou daar waarschijnlijk geen haan naar gekraaid hebben, want: moet niet iedereen in tijden van crisis de broeksriem aanhalen?
Toch mag niemand de illusie koesteren dat deze vraag de volgende jaren van de agenda verdwijnt. Er wachten ons complexe tijden, waarin pijnlijke vragen zullen moeten worden gesteld en beantwoord.
In de voorbije subsidieronde werd KVS niet slecht bedeeld. Alle overheden, de Vlaamse Gemeenschap, de Vlaamse Gemeenschapscommissie en de Stad Brussel, hernieuwden hun engagementen tegenover dit meertalige en interculturele Brusselse stadstheater. Dat neemt echter niet weg dat die engagementen niet zullen volstaan om de werking van de voorbije jaren onveranderd verder te zetten.
Op het vlak van de exploitatie, bijvoorbeeld, merken we de meerkost in onze nieuwe en grote infrastructuur. Bovendien houdt de verhoging van de middelen van de Vlaamse Gemeenschap nauwelijks gelijke tred met de indexsprongen van het voorbije jaar. Dus ook al lijkt er op het eerste gezicht meer geld voor de KVS te zijn, in werkelijkheid kunnen we deze ‘standaard’ niet aanhouden en zullen we nog gerichter moeten inzetten op die dingen die voor ons het allerbelangrijkst zijn.
De programmatie van KVS zal divers, dynamisch, kwaliteitsvol en laagdrempelig blijven, maar we omarmen het principe ‘minder is meer’. Al zal u dat niet per se opvallen bij het bekijken van het seizoensoverzicht…
Daarnaast wil KVS een voorname rol blijven spelen in het maatschappelijke debat over de rol en het belang van een krachtige culturele sector in onze samenleving. En vooral: over het belang van substantiële overheidssteun op lange termijn voor die sector. Laat ons duidelijk zijn: wij zijn van mening dat ook cultuurwerkers burgers als alle anderen zijn en hun verantwoordelijkheid moeten opnemen op het moment dat iedereen in onze samenleving moet inbinden. Maar deze crisis mag niet als voorwendsel worden gebruikt om de broodnodige subsidies voor artiesten, in de brede zin van het woord, fundamenteel in vraag te stellen of te schrappen. Net nu zijn die artiesten immers meer dan ooit nodig. Of het nu is in Congo, in New Orleans na de doortocht van orkaan Katrina, of in Brussel op het moment dat heel Europa door een diep economisch dal gaat, artiesten zijn steeds essentiële actoren om tot een nieuw begin en een wederopbouw te komen. Net nu moet er dus in cultuur geïnvesteerd worden. Ook de markt kan daar een rol in spelen. Maar die rol zal beperkt zijn. Weerbarstig, avontuurlijk en fragiel werk verdient zichzelf op allerlei maatschappelijke manieren terug, maar niet doordat er financiële winst mee te maken valt. De VS bieden op dat vlak een voorbeeld waar veel van te leren valt. Operahuizen en klassieke orkesten lijden zeer zwaar onder de crisis, voor fragiel podiumkunstwerk is er al helemaal geen plaats meer. Voor zo een landschap bedanken wij. Het Vlaamse subsidiebeleid heeft in termen van artistieke resultaten, werkgelegenheid en publieksparticipatie goede tot zeer goede resultaten geboekt. Reflectie en bijsturing zijn altijd zinvol, op voorwaarde dat ze uiteindelijk leiden tot een versterking en niet tot een afbouw van het beleid. We moeten koesteren wat er de voorbije 20 jaar is opgebouwd.
In de seizoensbrochure (download) vindt u uitgebreide informatie over de artiesten en de projecten waarvan wij vinden dat ze het komende seizoen in Brussel echt belangrijk zijn. Artiesten die in deze stad een verschil kunnen maken, projecten die in tijden van crisis mee de weg kunnen wijzen naar vernieuwing en heruitvinding, of continuïteit en bestendiging. Uiteraard vertrekken vele van die projecten in het KVS-gezelschap: Ruud Gielens, Guy Dermul, Hildegard De Vuyst, Mieke Verdin, David Strosberg, Willy Thomas, Ivo Kuyl en Raven Ruëll. Daarnaast zullen ook vele anderen aanwezig zijn: Wim Vandekeybus, Mauro Pawlowski, Johan Heldenbergh, Olympique Dramatique, Josse De Pauw, Bruno Vanden Broecke, Bart Meuleman, Peeping Tom, Benjamin Verdonck, Faustin Linyekula, Fabrizio Cassol, David Van Reybrouck, Lemi Ponifasio en Koenraad Tinel, om er maar enkelen te noemen.
Samen met al deze artiesten willen wij in de KVS de volgende jaren blijven werken aan de stad en de samenleving van morgen en blijven nadenken over de dimensies en de horizon van ons leven. We zullen ongetwijfeld inventief en flexibel moeten zijn en niet alle dromen zullen worden waargemaakt. Maar we geloven ook rotsvast in de nieuwe situaties en ongekende mogelijkheden die we in het seizoen 2009-10 en de volgende jaren met deze artiesten zullen verkennen.
Jan Goossens, artistiek leider kvs
SEIZOEN 2008-09
Een buurthuis voor stad en wereld
In het seizoen 2008-2009 biedt de KVS u alweer vele verschillende redenen om af te zakken naar de Lakensestraat en de Arduinkaai. Nederlandstalig en Franstalig theater uit België, internationaal theater uit Europa, het Midden-Oosten en Congo, veel dans, concerten, debatten en fuiven en dan vergeten we zeker nog een en ander. Alweer een hybride cocktail dus van artiesten en visies, van talen en culturen, van disciplines en stijlen, hopelijk ook van toeschouwers en publieken.
Meer dan ooit zijn we ervan overtuigd dat de KVS niet moet teruggrijpen naar een verleden waarvan je je zelfs kan afvragen of het ooit echt bestaan heeft. De KVS wil niet de Brusselse poot zijn van een nationaal Vlaams theater dat zich als voornaamste taak stelt om prestigieuze producties te maken van uitsluitend Nederlandstalige repertoire, voor uitsluitend Nederlandstalig publiek. De KVS is en blijft een Vlaamse schouwburg, niet op krampachtige wijze, wel met openheid en zelfbewustzijn. De KVS positioneert zich dus middenin de stad Brussel, met zijn talrijke gemeenschappen, en middenin de wereld, want vanuit Brussel lopen er rechtstreekse lijnen naar de rest van Europa, naar Congo, naar Palestina.
Is dat een artistiek project? Het zal wel zijn. Guy Dermul, Hildegard De Vuyst, Ruud Gielens, Nedjma Hadj, Ivo Kuyl, Raven Ruëll, David Strosberg, Willy Thomas en Mieke Verdin geven het iedere dag mee vorm. Artiesten zoals Benjamin Verdonck, ook lid van de KVS-ploeg, en de Fin Kristian Smeds, Tom Lanoye, Wim Vandekeybus, Alize Zandwijk, de Congolees Faustin Linyekula en Alain Platel leveren er ook in 2008/09 weer een essentiële bijdrage aan. Maar het is een artistiek project waarin de creatie en de ontdekking van nieuw repertoire belangrijker is dan de herhaling en het behoud van wat al bestaat, waarin een diversiteit van artistieke visies het haalt op één rode lijn, waarin het bij elkaar brengen van nieuwe publieken even belangrijk is als het onderhouden van het trouwe publiek. Vanzelfsprekend, en gelukkig, heeft dat artistieke project ook een zeer stevige maatschappelijke dimensie, want alle artiesten die bij ons aan de slag zijn, werken niet vanuit een of ander autonoom vacuüm, maar verhouden zich op noodzakelijke wijze tot hun eigen en andere gemeenschappen. De KVS wil dus inderdaad niet enkel een schouwburg voor Vlaamse artiesten en toeschouwers zijn, maar net zo goed een ontmoetingsplek voor allerlei verschillende mensen, die in deze stad nog altijd en misschien wel steeds meer naast elkaar leven.
Over de nieuwe producties van de KVS in dit seizoen vindt u verder in deze seizoensbrochure alle informatie die u maar enigszins nodig zou kunnen hebben. De theatermakers en choreografen die ik hierboven al opsomde, wagen zich aan heel uiteenlopende thema’s en inhouden: het leven en het werk van de zeer Belgische schrijver Georges Simenon, Europa, jongeren in onze stad en samenleving en wat hen drijft en bezighoudt, de rol van de populaire muziek in het arme en verscheurde Congo van vandaag. Daarnaast zijn er natuurlijk ook regisseurs die hun tanden zetten in grote bestaande en nieuwe stukken, van o.a. Max Frisch en Dea Loher. Verder onderhouden we met zorg het nieuwe repertoire dat we de voorbije jaren de stad en de wereld instuurden: Singhet ende weset vro, Nine Finger, Kroum, Global Anatomy, Missie, Onschuld, MENSKE en Spiegel zijn niet alleen weer te zien in Brussel, maar ook in de rest van België en in het buitenland. Tot slot blijft de KVS een open huis waarin andere gezelschappen en artiesten zoals het Toneelhuis, NTGent, Tg STAN, Les Ballets C. de la B., Peeping Tom, maar ook Rabih Mroué uit Beiroet terecht kunnen en waar samenwerkingen met Brusselse en andere partners zoals Het beschrijf, Ars Musica, Théâtre National, het Kunstenfestivaldesarts en Behoud de Begeerte hoog in het vaandel worden gedragen.
We hopen u ook warm te kunnen maken voor enkele buitenbeentjes in onze programmatie. In september volgt een tweede editie van Toernee General, waarin KVS en Théâtre National hun publieken laten kennismaken met sterke voorstellingen 'van over de taalgrens'. Zeker in deze communautair precaire tijden blijft de samenwerking met onze Franstalige buren in Brussel en Wallonië een absolute prioriteit; ook de media-overeenkomst van de KVS met de krant Le Soir is in dat opzicht en belangrijke stap.
De KVS wil de volgende jaren opnieuw steviger investeren in samenwerkingen met mensen en groepen mensen uit de stad Brussel. De productie Gewonnen brood/Pain perdu past in dat traject, maar daarnaast koesteren we ook plannen met het historische KVS-gebouw in de Lakensestraat. Naar onze zin is dat gebouw te vaak gesloten: we willen het ook overdag toegankelijk maken, in samenwerking met vele Brusselse organisaties van allerlei slag. Tegen kerstmis mag u daarvan de eerste resultaten verwachten.
Benjamin Verdonck, van wie het traject wordt ondersteund door de KVS, het Toneelhuis en Campo, maakt in het volgende seizoen geen nieuwe theatervoorstelling, maar legt zich tijdens het hele jaar 2009 toe op interventies en ingrepen in de steden waar hij woont en werkt. Ook hem zal u dus geregeld buiten de KVS, maar in Brussel tegenkomen.
En nog iets waar u in deze brochure niet omheen zal kunnen: de KVS reist weer. We trekken naar Vlaanderen, maar net zo goed naar Bergen en Charleroi. We spelen in dichtbije buitenlanden, maar ook in minder evidente regio’s zoals de Balkan. En we blijven een belangrijke 'motor' op het vlak van 'andere', maar inhoudelijk zeer noodzakelijke vormen van internationale samenwerking, met bv. Congo en Palestina. Geregeld zal u ook daarvan de vruchten zien in onze Brusselse programmatie.
U merkt het, de KVS heeft u ook dit seizoen weer een dikke boterham te bieden. En nu maar hopen dat alle overheden hun financiële afspraken nakomen. De KVS-ploeg heeft de voorbije jaren bewezen dat ze de tering naar de nering kan zetten en gezonde financies kan realiseren. Maar als overheden hun engagementen op het vlak van werkings- en exploitatiemiddelen eenzijdig onderbreken, dan staan we machteloos en dweilen we met de kraan open.
Is de KVS een buurthuis? Ik mag het werkelijk hopen. Brussel heeft grote nood aan bruisende buurthuizen waar gesprekken en ontmoetingen mogelijk zijn los van politieke en communautaire agenda’s. Maar het is wel een buurthuis met een artistiek hart dat op volle toeren klopt en met tentakels in heel de wereld. We hopen dat u zich ook dit seizoen weer met plezier zal laten omarmen.
