Ik hoop dat ons werk een probleem vormt

KVS-stadsdramaturg Gerardo Salinas in gesprek met theatermaker Guillermo Calderón over zijn voorstelling Mateluna.

Wat interpreteer je als politiek theater?
Alle theater is politiek. Mijn eerste impuls was om theater te maken dat een discussie op gang bracht. Ik wilde dialectische werken creëren die problemen zouden blootleggen, die zo sterk, acuut en urgent waren dat ze het publiek dwongen om zich politiek met het probleem bezig te houden. Op de een of andere manier dacht ik dat van die reflectie die in het theater plaatsvond een soort van actie zou komen. Na verloop van tijd begon ik me af te vragen hoe we het theater meer kracht konden verlenen om die actie te genereren. En ik zag het theater als een ruimte om een politieke gemeenschap te creëren. Want de politieke gedachte leeft individueel; de inspanning is om te proberen die politieke gedachte collectief te maken, zodat hij wordt omgezet in actie.

Hoe werkt dat idee in Mateluna?
Toen we besloten een werk over Jorge Mateluna te maken, beseften we dat we een werk maakten dat een rechtstreeks beroep deed op het publiek om zich te engageren voor actie. Dat gebeurde op veel manieren: voornamelijk door het creëren van een verontwaardigde, mobiliserende politieke emotie, maar ook door een werk te maken dat niet alle informatie bevatte om een volledig beeld te krijgen van de zaak van Jorge Mateluna. Dat dwong mensen om na de voorstelling op internet te gaan zoeken naar wat er nu net gebeurd was. En vooral door de nadruk op het feit dat Jorge Mateluna momenteel in de gevangenis zit. Daardoor wordt een onmogelijke urgentie gecreëerd die je niet kunt negeren.

Wat bekritiseert het stuk?
Als gerechtigheid voor Jorge werkte zoals voor andere mensen, zou hij vrij zijn. We hebben een rechtssysteem dat werkt voor mensen die tot een bepaalde sociale klasse behoren, die werk hebben en een bepaalde huidskleur hebben. Maar voor andere mensen, die geen werk hebben, niet de juiste nationaliteit of de juiste sociale klasse hebben, geldt een andere rechtvaardigheid. Ze zijn veel kwetsbaarder voor onterechte veroordeling. We zien dat vooral in de Verenigde Staten waar er een epidemie is, meer nog, een afschuwelijke wreedheid, en mensen van kleur massaal gevangen zitten voor kleine misdaden. We zien het ook in Europa met de absolute kwetsbaarheid van vluchtelingen en immigranten, die vaak als tweederangsburgers worden beschouwd en rechtvaardigheid van de tweede of derde klasse krijgen.

Hoe werkt je stuk in de context van Brussel?
Ik hoop dat ons werk een probleem vormt, dat het zelfs een conflict is om naar te kijken. Vaak is voor een Europees publiek esthetiek die niet strikt Europees is, een beetje moeilijk te begrijpen, omdat hij niet dezelfde culturele smaak heeft waaraan dat publiek gewend is. Misschien zijn onze politieke discoursen agressiever en meer conflicterend. Het is precies in die kloof dat we graag willen bestaan. En het ook de historische kloof is waarin deze twee continenten leven, van de kolonisator en de gekoloniseerde. Want hoewel de kolonisatie in Chili meer dan tweehonderd jaar geleden plaatsvond, zijn de problemen er nog steeds, en het is interessant om ze vanuit een ander gezichtspunt te bespreken.