© Danny Willems

Nieuw theater en nieuwe musea voor een nieuwe wereld. Dat kunnen wij de samenleving bieden

De persconferentie onder leiding van premier Wilmès is zonder twijfel het meest besproken televisiemoment van het laatste jaar. De ene ergerde zich te pletter, de andere lachte zich – uit puur leedvermaak – een breuk. Geert Hoste, eat your heart out. Ook de eenentwintigste eeuw heeft nu eindelijk haar Pak-de-poenshowbeet. 

Uiteraard was dit geen voorbeeld van denderende communicatie. Deze regering, die erg onervaren is, met een premier die quasi ondanks zichzelf aan de bak moest, rijdt niet op adrenaline, maar blind en op angst. Noem mij naïef, maar ik hoop dat ze haar angsten bezweert en overwint. En ik hoop dat media en politiek haar dat gunnen. Het is een wet in het theater: een koning (of koningin of bij uitbreiding premier) speel je niet zelf, het zijn je medespelers die jou in die rol maken. En alle acteurs moeten het natuurlijk in zich hebben.

Al bij al verschilt de Belgische exitstrategie tot dusver niet zo veel van andere landen. Alleen lijkt het vooral hier dat we van crisette naar crisette hoppen. Van wanorde naar nog meer onbegrip. Niet dat de maatregelen zo onhelder zijn. Wie denkt dat hij of zij een familiefeest in de Hema moet organiseren of gaan kajakken met de bomma, is eerder van slechte wil. Het grootste hiaat, bij economen en virologen, is dat men de liefde en de hoop niet genoeg zuurstof geeft. Er is te weinig oog voor menselijk perspectief. Te weinig zoeken naar nieuwe vormen van samenzijn.

Ook over cultuur en de kunsten geen woord. Al heeft cultuur meer dan ooit haar nut bewezen. Als je denkt dat artiesten nutteloos zijn, probeer je quarantaine dan eens door te brengen zonder muziek of boek, gedichten, film of schilderij, zo vatte thrillerauteur Stephen King het onlangs samen. De laatste maanden doen velen dan ook beroep op cultuur online.

CORONAPROOF NAJAAR

Maar wat met het najaar? Honderden theaters houden hun programmatie achter de hand. De financiële gevolgen van een te lange lockdown zijn groot. In het najaar staan er duizenden voorstellingen gepland. Reizende theatergroepen voegen annulatieclausules bij hun contracten, maar cultuurcentra laten nu al weten dat ze die niet zullen kunnen betalen. Lang kunnen cultuurhuizen niet meer wachten: wat straks getoond wordt moet vandaag worden voorbereid en gecommuniceerd. Cultuurhuizen staan dus voor een dwingende keuze: niet ingrijpen en tal van voorstellingen annuleren in het najaar, of nu zelf de plannen bijsturen en een nieuwe, richting geven. Daar is veel creativiteit en vindingrijkheid voor nodig, maar daar zijn we in de cultuursector nu net hofleverancier in.

Het is niet slim om oude recepten te recycleren voor zomer en herfst. Als cultuur weer aan de slag wil, zullen we andere oplossingen moeten vinden. Nieuwe manieren van tonen en beleven. Dat kan. Door kortere voorstellingen voor minder mensen, op veilige afstand van elkaar te organiseren. Best wel wat theaters hebben daar de mogelijkheid toe. Bij KVS willen we met het plein achter het theater aan de slag, bij De Singel in Antwerpen willen ze de prachtige binnentuin benutten. Of waarom niet in een helemaal leeggemaakte zaal met stoelen op veilige afstand van elkaar.

Door ruimte en tijd in het theater anders in te zetten, werken wij, net als een aantal andere collega’s al enige tijd aan een coronaproof najaar. Voorstellingen met grote bezettingen die het seizoen moesten openen ruilen we in voor solovoorstellingen, kleine interventies of voorstellingen met beperkte bezettingen. En waarom niet eind augustus al starten met initiatieven voor al die grote en kleine mensen die dit jaar niet op vakantie kunnen? Er zijn veel mogelijkheden, met telkens een sluitende procedure om het publiek veilig te ontvangen en theater te beleven.

Ik pleit voor tabula rasa noch voor blinde paniek. Maar als we ons dit najaar niet opnieuw in een financiële chaos willen storten, én een artistieke woestijn willen vermijden, dan lijkt het niet onverstandig nu vooruit te zien en te durven. Wat kunnen wij, cultuurmakers, de samenleving bieden? Die vraag moeten we ons stellen. Dromen en verhalen delen. Perspectief geven en nieuwe vormen voor een nieuwe wereld bedenken. Wij willen theater maken en cultuur produceren. Omdat we daar goed in zijn, omdat we daar middelen voor krijgen en omdat de maatschappij, meer dan ooit, rituelen en troost nodig heeft. Als er al een sector is waar men geleerd heeft vrij te denken en die presentatievormen steeds weer in vraag stelt, dan is het de cultuursector wel. Nieuw theater, nieuwe musea, voor een wereld die voor geruime tijd er heel anders zal uitzien.

En aan de Veiligheidsraad nog dit: een gezonde samenleving heeft nood aan verhalen en aan dromen. Het is de humus van een veerkrachtige maatschappij. Onderschat de helende rol en de kracht van (veilig) samenzijn niet. Het zijn niet-essentiele bewegingen die ons tot mens maken. Laten we weer dromen.


Michael De Cock - De Morgen opinie 27 april 2020

Cookies
KVS maakt gebruik van cookies. Omdat wij jouw privacy willen waarborgen én de gebruiksvriendelijkheid van je bezoek aan onze websites willen verbeteren. Wij vinden het belangrijk dat je weet hoe en waarom wij deze gebruiken.
Lees onze privacyverklaring