KVS-dramaturg Gerardo Salinas legt zijn artistieke praktijk uit, vanuit de concepten Memoria, Verdad y Justicia.
Waar oorlog woedt, waar genocide plaatsvindt en waar mensenrechten op extreme wijze worden geschonden, verschijnt een tak van het internationaal recht die we transitional justice noemen. Haar doel: het herstel van de rechtsstaat.
Kunst voedt onze collectieve herinnering en vormt de grondslag van onze cultuur.
Waar oorlog woedt, waar genocide plaatsvindt en waar mensenrechten op extreme wijze worden geschonden, verschijnt een tak van het internationaal recht die we transitional justice noemen. Haar doel: het herstel van de rechtsstaat.
In Europa kenden we bijvoorbeeld de processen van Nürnberg. In Argentinië kregen deze principes na de civiel-militaire dictatuur uit de jaren tachtig, een eigen naam. We noemen ze: Memoria, Verdad y Justicia. Herinnering, Waarheid en Gerechtigheid.
Het gaat hierbij over herinnering opbouwen om de waarheid te ontdekken, en vervolgens vanuit die waarheid gerechtigheid te eisen.
Dictaturen en genocides zijn niet alleen gewelddadige systemen die politieke, economische en individuele vrijheden aantasten. Ze tasten ook het verhaal zelf aan, want samen met de lichamen probeert men ook de verhalen te laten verdwijnen.
Woorden worden begraven, stemmen uitgewist. Deze ‘narratieve operaties’ beïnvloeden de manier waarop herinnering wordt gevormd. Er verschijnt een officieel verhaal, gemonteerd door degene die zijn macht misbruikt. We zien daarvan ontelbare voorbeelden in de geschiedenis – Congo, Palestina, namen die vandaag ook in België resoneren.
Het beleid van Memoria, Verdad y Justicia tracht deze strategieën die de narratief vormgeven, te ontmantelen.
Vanuit mijn artistieke praktijk volg ik deze dynamieken: eerst intuïtief, later met volle bewustzijn. Kunst voedt onze collectieve herinnering en vormt de grondslag van onze cultuur. Kunst verweeft het verhaal van wie we waren, wie we zijn en wie we kunnen worden.
We zoeken naar individuele waarheden, om samen een collectief verhaal te bouwen dat eerlijker is, rechtvaardiger, menselijker.
De narratieve kracht van kunst botst op andere redacties van de werkelijkheid, vaak afgedwongen door mediamanipulatie, oorlog, invasie, foltering en genocide.
Ieder van ons is een potentiële verteller en draagt fragmenten van verhalen met zich mee. Maar niet iedereen heeft geleerd om te spreken. Niet iedereen krijgt de ruimte om zijn of haar verhaal te laten klinken.
Daarom blijft het voor mij essentieel om het collectieve verhaal te voeden met zoveel mogelijk stemmen en het narratieve vuur van onze wijk, onze stad, ons land en onze mensheid te laten ontbranden.
Theater is een daad van herinnering. Een levende herformulering van de werkelijkheid, die in elk moment opnieuw ontstaat: hier, nu, met deze lichamen. Elke herinterpretatie opent een nieuwe laag.
In 2024 openden we Memoria, Verdad y Justicia als een ruimte voor reflectie over de plaats van het artistieke discours in tijden van mensenrechtenschendingen, genocide en oorlog. Een plek om te onderzoeken hoe verhalen worden teruggewonnen, en welke rol de kunstenaar daarin speelt.
Nu zetten we dit onderzoek voort. We zoeken naar individuele waarheden, om samen een collectief verhaal te bouwen dat eerlijker is, rechtvaardiger, menselijker.