Onder co-presentatie met Kaaitheater ontvangt KVS, Ntando Cele op woensdag 22 en donderdag 23 april in de KVS BOX. In haar voorstelling Wasted Land laat ze ons nadenken over fast fashion als één van de vele uitingen van neokolonialisme. Theater, zwarte humor, koorzang en video komen samen in een post-apocalyptische satire over de onvermijdelijkheid van de klimaatcrisis. De voorstelling is gebaseerd op dekoloniale klaagliederen en protestsongs, herwerkt samen met de Egyptische muzikant en componist Wael Sami Elkholy, en geïnspireerd door het gedicht The Waste Land van T. S. Eliot (1923). Voor het Théâtre Vidy-Lausanne lichtte het gezelschap hun visie toe.
Presentatie door het gezelschap
Fast fashion verbindt het Westen — dat consumeert volgens criteria van het goede leven, comfort en allerlei certificeringen van niet-toxiciteit — met ontwikkelingslanden die goedkoop produceren en in ruil daarvoor worden opgezadeld met geglobaliseerd afval. Om deze complexe relatie tussen mens en afval zichtbaar te maken, laat Ntando Cele zich onder meer inspireren door queer ecologie en hedendaags sociologisch en wetenschappelijk onderzoek. Wasted Land orkestreert een melodisch landschap dat balanceert tussen theatervoorstelling, videoprojectie en poëtisch concert.
Als regisseur en performer heeft Ntando Cele vaak theater, muziek en popcultuur ingezet om latente vormen van racisme en stereotypering bloot te leggen.
We kunnen ons niet aanpassen aan hongersnood. We kunnen ons niet aanpassen aan uitsterving. We kunnen geen steenkool eten. We kunnen geen olie drinken. We zullen niet opgeven.
Context: het kolonialisme van afval
Benaderingen om klimaatverandering aan te pakken worden nog steeds voornamelijk ontwikkeld en bekeken vanuit een Westers perspectief, ondanks de claim dat het een wereldwijd probleem is. De mondiale economische modellen die het Westen enorme rijkdom hebben gebracht, gaan gepaard met ideologische principes die beweren “onze wereld te redden” — een vorm van neokolonialisme die zichzelf niet zo benoemt.
De absurditeit van deze tegenstrijdige benadering van mondiale problemen wordt scherp zichtbaar in de mode-industrie, en in het bijzonder fast fashion, dat volgens cijfers van de VN verantwoordelijk is voor 10% van de wereldwijde CO₂-uitstoot, 20% van het toxisch afvalwater en 9% van de microplastics in de oceanen. Grote bedrijven die fast fashion verkopen in het Westen doen aan “greenwashing” door bijvoorbeeld klanten aan te moedigen gebruikte kleding in te leveren in ruil voor waardebonnen.
Als gevolg van deze praktijken worden bergen kleding gedeeltelijk verbrand en opgestapeld in uitgestrekte gebieden waar niets meer groeit, in Chili, Ghana, Kenia, Indonesië en vele andere landen. Microplastics afkomstig van synthetische en gemengde vezels belanden in de oceanen, waar ze ecosystemen ernstig beschadigen.
Greenwashing
Terwijl consumenten in Europa zich goed voelen bij het recycleren en terugbrengen van kleding, worden in armere landen hele gebieden verwoest en worden leefomgevingen en ecosystemen vernietigd. Wasted Land legt een verband tussen klimaatverandering (afvalproductie) en onderdrukking (kolonialisme), aangezien deze kwesties vaak als losstaand en onoplosbaar worden beschouwd. De voorstelling staat zeer sceptisch tegenover de mogelijkheid van fundamentele verandering of herstructurering van de samenleving, gezien de diepgewortelde machtsstructuren die het hyperkapitalistische systeem van de mode-industrie in stand houden.
Kunnen we ons een wereld voorstellen waarin samenlevingen solidair zijn in de strijd tegen onrecht en onderdrukking van alle mensen, niet-mensen en de aarde?
Aangezien we in een sterk geracialiseerde wereld leven, heeft het weinig zin om te blijven pleiten voor oplossingen zoals ontwikkelingshulp en opgelegde diversiteit, omdat deze veranderingen slechts marginaal voordeel opleveren voor de mensen die ze zouden moeten helpen. Wat zou het betekenen om koloniale structuren werkelijk te ontmantelen? Wat is klimaatrechtvaardigheid buiten recyclage, religieus veganisme of nauwelijks verifieerbare ecolabels?
Wanhoop versus verlangen
Als we uitsluitend zouden vertrouwen op wetenschappelijke prognoses, zou er weinig hoop zijn. Daarom mag klimaatverandering niet enkel vanuit een wetenschappelijk perspectief worden bekeken. Het wetenschappelijke en economische wereldbeeld maakt onmiskenbaar deel uit van het probleem, omdat het onrecht creëert in andere gemeenschappen. Inheemse volkeren daarentegen leven al eeuwen in complexe ecosystemen en hebben genuanceerde antwoorden ontwikkeld op hun relatie met hun omgeving.
Via performance, humor en zang probeert Wasted Land de gevolgen van klimaatverandering zichtbaar te maken door de stemmen en ideeën te integreren van gemeenschappen die het zwaarst getroffen worden, in plaats van hen enkel te benaderen vanuit een perspectief van armoede en wanhoop.
De muziek, poëzie, speelsheid, viering en klank van Wasted Land herstellen verloren verbindingen en zoeken een directe emotionele toegang tot abstracte begrippen zoals “het milieu”, “de natuur” of “de planeet”.
Kunst kan een middel zijn om onze relatie met wat ons omringt te herverbinden. Theater kan een instrument zijn om een visie te creëren die afstand neemt van eendimensionale stereotypen en manieren van bestaan toont die rijk zijn aan menselijke tegenstrijdigheden, verlangens, wijsheid en de behoefte om ergens bij te horen.
Credits foto's: © Claudia Ndebele